Hem Mason Hem Meslevi Hem De İngiliz Hayranı

TONGUÇ BABA yazı dizimin Sekizinci Bölümünün tamamını Hasan Âli Yücel’e ayırdım. (Diğer yazılarımı takip için bloğuma buradan ulaşabilirsiniz.)
Köy Enstitüleri’nin kuruluş ve kapatılış dönemlerinin Milli Eğitim Bakanı Hasan Âli Yücel’i tüm yanlarıyla öğrenmemizde yarar görüyorum.
Burada bir kez daha tekrarlamak istiyorum:
Tarih; birilerini ÖVMEK için YAZILMAZ.
Tarih; birilerini YERMEK, yani karalamak için de YAZILMAZ!
Geçmişi sağlam belgelere dayanarak öğrenmek için Tarih okunur!
Geçmişi doğru öğrenirsek, içinde yaşadığımız dönemi daha iyi anlar, geleceğe dönük daha sağlıklı tasarımlar yapabiliriz.

HASAN ÂLİ YÜCEL

Önce, Hasan Âli Yücel ile ilgili bilinen genel bilgileri kısaca sıralayalım:
• 17.12.1897’de İstanbul’da doğdu, 26.02.1961 günü İstanbul’da öldü.
• İstanbul Üniversitesi felsefe bölümünü bitirdi.
• İstanbul Erkek Lisesi ve Galatasaray Lisesi’nde öğretmenlik yaptı.
• 1935’de CHP milletvekili olarak meclise girdi ve art arda dört dönem milletvekilliği yaptı.
• Atatürk’ün ölümünden sonra, 28 Aralık 1938’de Milli Eğitim Bakanlığı’na getirildi. Yaklaşık sekiz yıl süren bakanlığı Cumhurbaşkanı İsmet İnönü’nün isteği üzerine 05.08.1946’da sona erdi.
• Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi’nin, İstanbul Teknik Üniversitesi’nin (İTÜ), Ankara Tıp Fakültesi’nin kurulması bakanlığı döneminde gerçekleşti.
• Tohumları bir önceki Milli Eğitim Bakanı Saffet Arıkan tarafından atılan Köy Enstitüleri, Hasan Âli Yücel’in bakanlığı döneminde yeşerdi.
• 20 Mayıs 1940’da Devlet Konservatuarının kurulmasında yoğun çaba harcadı.
• Türkiye’nin UNESCO’ya girmesi onun döneminde gerçekleşti.

Şimdi, Hasan Âli Yücel’le ilgili bazı ayrıntılı bilgileri görelim:
• Çocukluğunun ilk yıllarında, babasıyla birlikte İstanbul’da, Merkez Efendi Mahallesi’ndeki Yenikapı Mevlevihanesi’ne düzenli ziyaretlere katıldı. Burada izlediği mistik müzik ve dönen dervişler çocuk Hasan Âli Yücel’i çok etkiledi. Bir Mevlevi olarak yetişti. Hasan Âli Yücel, tüm yaşamı boyunca Mevlevi olarak kaldı.
• Henüz milletvekili olmadan önce Hür ve Kabul Edilmiş Masonlar Büyük Locası’na kabul edildi, mason oldu. Bu loca, İngiltere Büyük Locası tarafından tanınan en eski Türk Mason Büyük Locası’dır. 1935 yılında Atatürk, tüm mason localarını kapattı. Cumhurbaşkanı İsmet İnönü, 1948 yılında tüm mason localarının yeniden açılmasına izin verdi.
• Hasan Âli Yücel şu kitapların yazarıdır: Allah Bir, İyi Vatandaş İyi İnsan, Geçtiğim Günlerden, Goethe: Bir Dehanın Romanı, Edebiyat Tarihimizden, Dava, Davalar ve Neticeleri, İngiltere Mektupları.
• Hasan Âli Yücel’in çok tanınmasını, özellikle okur yazarlar arasında ünlenmesini Dünya Klasiklerini Türkçeye tercüme ettirmesi sağlamıştır. İşte, toplam 400’ü aşan bu Dünya Klasiklerinden bazıları:
Suç ve Ceza (Dostoyevski), Budala (Dostoyevski), Sokrates’in Savunması (Platon), Gurur ve Önyargı (Jane Austen), Böyle Söyledi Zerdüşt (Friedrich Nietzsche), Savaş Sanatı (Sun Tzu), Devlet (Plato), Romeo ve Juliet (William Shakespeare), Madam Bovarie (Gustave Flaubert), Savaş ve Barış (Tolstoy), Bütün Masallar Bütün Öyküler (Oscar Wilde), Dörtlükler (Ömer Hayam), Utopia ( Thomas More), Hüsn-ü Aşk (Şeyh Galib), Herodotos Tarih (Herodotos), Yunus Emre Hayatı ve Bütün Şiirleri (Abdülbaki Gölpınarlı), Kamelyalı Kadın (Alexandre Dumas), Cimri (Molliere), Macbeth (William Shakespeare), Mantık Al-Tayr (Feridüddin Atar), Rubailer (Mevlana Celaleddin), Divan-ı Kebir (Mevlana Celaleddin), Galib Divanı (Mirza Esedullah), Emile – ya da Eğitim Üzerine (Jean-Jacques Rousseau), Germinal (Emile Zola), Gülşen-i Raz – Metin ve Şerhi (Mahmud-i Şebüsleri), Hafız Divanı (Hafız-ı Şirazi), Notre Dame’in Kamburu (Victor Hugo), Kutadgu Bilig (Yusuf Has Hacib), Sefiller ( Victor Hugo), Vadideki Zambak (Honore de Balzac), İdeal Devlet (Farabi).

Değerli Dostlar,
Şimdi sizinle, Hasan Âli Yücel’in “İngiltere Mektupları”ndan bazı bölümleri paylaşacağım:
• “İngiltere çağımızda yaşayan modern bir Eski Yunan”dır. (sayfa: XIX)
• Hasan Âli Yücel, dört kez İngiltere’ye gider:
1930: Bakanlık Müfettişi olarak Türk öğrencileri teftişe gider. (Hiç İngilizce bilmiyordur!)
Ekim 1945: UNESCO’nun kuruluşuna davetli olarak gider. Oxford, Cambridge, Birmingham şehirleri ile diğer kasabalarda bilim ve sanat kurullarını gezip gördüğünü söyler. (Hiç İngilizce bilmiyordur!)
1948: Londra’da okuyan oğlu Can’ı ziyarete gider, Lingfield’de iki ay kalır.
1955: Dört Türk gazeteciden biri olarak incelemelerde bulunmak üzere Londra’ya gider. (Hiç İngilizce bilmemektedir!)
• “İnsan İngiltere’yi gezerken bir lordun malikanesinde dolaşır gibi oluyor. Rahat, insanların yaşadığı ferah bir memleket.” (sayfa: 15)

Değerli Dostlar,
Hasan Âli Yücel’den tam 31 yıl sonra, Sümerbank’tan burslu, üniversite öğrenimi için Londra’ya gittim.
Londra’da, içinde tuvalet ve banyo bulunmayan bir evde kiracı oldum. Evin tek mutfağını Nijeryalı evli bir çift ve iki İrlandalı işçiyle paylaştım. Türkiye’ye gönderdiğim mektuplarda adresim, Londra’ydı!

Hasan Âli Yücel’in yazdıklarını okumayı sürdürelim:
• “Dünyanın her milleti İngiltere’yi bilmeli, tanımalı ve yurtlarını onların yurtları gibi yapmak için çalışmalıdır.” (sayfa: 16)
• “İngilizce bilmediğim halde bana inanabilirsiniz ki, İngiliz’in evi, İngiliz’in vatanıdır. Tıpkı onun gibi İngiliz’in Vatanı da İngiliz’in Evidir.” (sayfa: 21)

Değerli Dostlar,
1900’lü yılların başına kadar İngiltere’de evler; “İşçi Sınıfının Evleri” ve “Zengin Sınıfın Evleri” olmak üzere iki farklı yapıda inşa edildiler. İşçi Sınıfının Evlerinde tuvalet yoktu! Evin dışında, 15-20 metre ötede bir kulübe tuvalet olarak kullanılırdı. Zengin Sınıfın evlerinde ise hem tuvalet hem de banyo bulunurdu.
1960 yılında tüm İngiltere’de, evlerin yüzde 14’ünde (%14) tuvalet yoktu!
1967 yılında tüm İngiltere’de, evlerin yüzde 22’sinde (%22) sıcak su yoktu!

Biz yine, Hasan Âli Yücel’in yazdıklarına dönelim:
• “İngiliz, bizim ‘efendi’, daha eskiden ‘çelebi’ diye adlandırdığımız cinsten nazik, kibar, ince bir insandır. Bu vasfın İngilizcesi ‘gentleman’dir.” (sayfa: 33)
• “İngiliz için ideal ikâmetgâh, apartman değil, başlı başına evdir. Çünkü evde, apartmandan daha hürdür, bahçesi vardır, çiçekleri vardır, köpeği veya başka hayvanları vardır. Karısı ve çocuklarıyla orada Britanya adasındaki gibi bağımsız bir devlet halinde yaşar.” (sayfa: 35)
• “İngilizler umumiyetle utangaç ve mahcup insanlardır.” (sayfa: 38)
• “İngiliz umumiyetle hislerini saklayan bir insandır.” (sayfa: 38)
• “Dikkat ederseniz İngiliz’in keskin ve çok kereler ince dudakları, ne kahkaha atmaya, ne ağlamak için buruşmaya müsaittir. İngiliz terbiyesinde şımarık gülüşler gibi göz yaşı da ayıptır.” (sayfa: 39)
• “İngiliz konuşurken elini kolunu sallamaz, söylediği sözlere dikkat eder ve onlara dikkat edilsin ister.” (sayfa: 40)
• “İngiliz sabırlıdır. Beklemesini bilir. Acele etmez, hesaplıdır. Olayları zorlamaz. ‘Tabiata hakim olmak için onun kanunlarına uyulmalıdır’ diyen büyük filozof Bacon, İngiliz’dir.” (sayfa: 42)
• “Bizim ‘şakaya dayanma’ diye tanımladığımız vasıf, İngiliz’in çok kere, devamlı bir sanatı olmuştur.” (sayfa: 51)
• Salih Zeki Bey’le birlikte Paris’ten Londra’ya giderler. Sonrasını Hasan Âli Yücel anlatıyor:
“ On, on beş gün kadar Londra’da kalmıştık. Buradaki Türk öğrencileri teftiş için gelmiştik. Ne o, ne ben ‘no’ ve ‘yes’den başka İngilizcedeki kelimelerden bir şey bilmiyorduk. Sessiz sinema seyreder gibi bu günleri geçirdik ve Paris’e döndük.” (sayfa: 85)
• “Geldiğimizin ertesi günü erkenden Londra’ya 80 kilometre mesafede Farnborogh uçak meydanına gittik. Uçak sergisini gezdik. Makineler, makineler, makineler… Bunlar neyin nesidir, ben anlayamadım ki, size anlatayım!” (sayfa: 87)

Değerli Dostlar;
Köy Enstitülerini türlü bahanelerle kapatanlar, Türk çocuklarının eğitimsiz ve mesleksiz kalmalarına neden olmuşlardır!
Köy Enstitülerini kabul edilemez gerekçelerle kapatanlar, Türk çocuklarının geleceğini karartmışlardır!
Gençler, bir ulusun geleceğidir.
Köy Enstitülerini kapatanlar, Türk Ulusunun geleceğine çok ağır bir darbe vurmuştur!
Köy Enstitülerini kapattıran dönemin cumhurbaşkanı, başbakan, bakan ve milletvekillerini bağışlayabilir misiniz?

Yılmaz Dikbaş
13 Ocak 2021, Çarşamba
0532 233 31 52

Bir Cevap Yazın Ya Da Yorumda Bulunun